Door de verschillende vulkaanuitbarstingen op IJsland drijven er de laatste dagen aswolken over Europa die het vliegverkeer onmogelijk hebben gemaakt. De meeste grote luchthavens zijn dicht en het Europese luchtruim is zo goed als gesloten. Hierdoor zijn overal ter wereld tienduizenden passagiers en vakantiegangers gestrand. Ook duizenden Belgen zitten geblokkeerd en geraken de komende dagen en misschien weken niet terug in België.
Nu de paasvakantie voorbij is, worden veel van die gestrande Belgische vakantiegangers vanaf vandaag terug op hun werk verwacht. De recente berichten voorspellen echter dat het Europese luchtruim mogelijk nog enkele dagen dicht blijft.
Dit leidt dus tot ernstige praktische problemen.
Is hier sprake van overmacht? En wat moeten werkgevers en werknemers in dit geval doen?
Meldingsplicht
Een werknemer die niet tijdig kan terugkeren om het werk aan te vatten, is verplicht om zo vlug mogelijk zijn werkgever te verwittigen. Doet hij dit niet, is hij ongewettigd afwezig en heeft hij geen recht op loon.
Wat met de niet-gewerkte dagen?
De dagen waarop de werknemer geen arbeid kan leveren, kunnen gekwalificeerd worden als overmacht. “Overmacht” is een onvoorziene gebeurtenis, buiten de wil van de partijen om, die de uitvoering van de arbeidsovereenkomst tijdelijk onmogelijk maakt.
Een dergelijke overeenkomst geeft geen recht op loon.
De arbeidsovereenkomst wordt hierdoor enkel tijdelijk geschorst, maar niet beëindigd.
Een extra vakantiedag?
Een werknemer kan ook extra vakantie of verlof zonder wedde vragen. Beide verloven kunnen wel enkel toegestaan worden als zowel de werkgever én de werknemer daarmee akkoord zijn. De werkgever kan de afwezigheidsdagen niet éénzijdig boeken als een vakantiedag of een dag verlof zonder wedde.
Onderbroken arbeidsdag: eventueel gewaarborgd dagloon
Een werknemer die in de loop van zijn werkdag de arbeid niet meer kan verder zetten, heeft voor die dag eventueel recht op loon ten laste van de werkgever. Dit loon wordt ook wel het gewaarborgd dagloon genoemd.
Voorbeeld
Een werknemer heeft ’s ochtends een vergadering in het buitenland. Normaal keert hij onmiddellijk terug naar België om zijn werkzaamheden hier voort te zetten. Deze werknemer kan totaal onvoorzien en onaangekondigd geconfronteerd worden met de afgelasting van zijn vlucht. Hierdoor kan hij zijn geplande arbeid niet meer verder zetten.
Getroffen werkgevers
Niet alleen werknemers kunnen getroffen worden door de sluiting van het Europese luchtruim. Ook bepaalde ondernemingen (bv: op en rond de luchthaven) kunnen tijdelijk hun activiteiten geheel of gedeeltelijk niet meer verder zetten. Deze werkgevers kunnen zich ook beroepen op overmacht voor hun werknemers die geen werkzaamheden meer kunnen uitvoeren.
Minister van Werk Milquet heeft reeds verklaard dat deze situatie in aanmerking kan komen voor tijdelijke werkloosheid wegens overmacht. Deze vorm van tijdelijke werkloosheid mag niet verward worden met technische of (gewone) economische werkloosheid. Beiden zijn voorbehouden voor arbeiders, elk met hun eigen toepassingsgebied en modaliteiten. De regeling is wel gelijkaardig.
Opdat de werknemers kunnen genieten van een tijdelijke werkloosheidsuitkering richt de werkgever individueel een mededeling naar het plaatselijke RVA-werkloosheidskantoor. Dit kan schriftelijk of elektronisch via
de portaalsite van de sociale zekerheid. Voor de elektronische aangifte moet de werkgever wel over User-ID en paswoord beschikken.
De Directeur van het plaatselijk werkloosheidsbureau zal op basis van de voormelde mededeling besluiten of aan de voorwaarden is voldaan.
Naast de meldingsplicht levert de werkgever:
- een formulier C3.2-werkgever (schriftelijk of elektronisch): met dit document wordt een uitkering berekend. Dit kan eveneens schriftelijk als via bovenvermelde elektronische weg.
- een controleformulier C3.2 A.: dit wordt aan de werknemer afgeleverd. Met dit formulier kan de werknemer zelf een uitkering krijgen bij zijn uitbetalingsinstelling (vakbond of Hulpkas).