Er bestaan nog onvoldoende gelijkwaardige sociale rechten voor vrouwelijke koppels waarvan een van de partners bevalt van een kind. Zo heeft een werkneemster slechts recht op ouderschapsverlof als zij het kind van haar bevallen partner adopteert.
Een vrouwelijke werkneemster heeft een lesbische relatie en is getrouwd met haar vrouwelijke partner. Haar partner bevalt van een kind en de werkneemster zou hiervoor graag enige vorm van verlof opnemen. Wat is er in zulk geval allemaal mogelijk en wat niet?
Vaderschapsverlof
Zoals de term al doet vermoeden, kan deze vorm van verlof niet worden opgenomen. De vaderlijke afstamming moet worden aangetoond en die staat bij een vrouwelijk koppel immers niet vast. De werkneemster kan dus geen beroep doen op vaderschapsverlof.
Adoptieverlof
Wat indien de werkneemster het kind van haar bevallen partner wil adopteren?
Huidige reglementering adoptieverlof
Een werknemer die een kind in zijn gezin opneemt voor adoptie heeft recht op adoptieverlof om voor dit kind te zorgen. Het adoptieverlof bestaat uit een aaneengesloten periode van maximum zes weken indien het kind bij de aanvang van het verlof nog geen drie jaar oud is. Als het kind ouder is dan drie jaar, dan bedraagt het adoptieverlof maximum vier weken.
Om het recht op adoptieverlof te kunnen uitoefenen, moet dit verlof aanvangen binnen de twee maanden na de inschrijving van het kind als lid van het gezin in het bevolkingsregister of vreemdelingenregister van de gemeente.
Probleem: de adoptieregeling en het arbeidsrecht zijn niet op elkaar afgestemd
De bovenstaande adoptiereglementering leidt echter tot een probleem. Een adoptie kan maar pas twee maanden na de geboorte van het kind worden uitgesproken. Pas op dat moment kan de moeder haar toestemming geven. Deze regel geldt ook wanneer beide vrouwen/partners met elkaar getrouwd zijn.
De adoptieregeling en het arbeidsrecht zijn dus niet op elkaar afgestemd. Het adoptieverlof moet immers twee maanden na de inschrijving van het kind in het bevolkingsregister worden opgenomen, maar tegelijk kan een adoptie pas goedgekeurd worden als het kind minstens twee maanden oud is.
In de praktijk stellen sommige ziekenfondsen zich echter soepel op. De uitkeringen worden dan ook betaald als het adoptieverlof later is ingegaan dan de termijn van twee maanden na de inschrijving in het bevolkingsregister.
Maar de werkgever is in deze gevallen strikt juridisch dus niet verplicht om adoptieverlof toe te staan. De werkneemster die het kindje van haar partner wil adopteren en daar adoptieverlof voor wil aanvragen, is dus volledig afhankelijk van de goodwill van haar werkgever en het ziekenfonds.
Ouderschapsverlof
Als beide vrouwelijke partners met elkaar getrouwd zijn en de werkneemster wil het kind van haar bevallen partner adopteren, dan heeft zij recht op ouderschapsverlof. Dit recht treedt in werking vanaf het moment dat het kind als lid van het gezin wordt ingeschreven in het bevolkings- of vreemdelingenregister en blijft geldig totdat het kind 12 jaar wordt.
Het ouderschapsverlof kan onder drie vormen worden opgenomen.
Voltijds ouderschapsverlof
De werkneemster zet haar prestaties volledig stop. Het voltijds ouderschapsverlof duurt maximaal drie maanden en wordt minimum per maand opgenomen.
Halftijds ouderschapsverlof
De werkneemster is voltijds tewerkgesteld en vermindert haar arbeid tot een halftijdse betrekking. Het halftijds ouderschapsverlof duurt maximaal zes maanden. Deze periode kan wel worden opgesplitst in periodes van twee maanden of een veelvoud daarvan.
1/5e ouderschapsverlof
De werkneemster is voltijds tewerkgesteld en vermindert haar prestaties tot een 4/5e-dienstbetrekking. Deze vorm kan gedurende maximaal vijftien maanden worden opgenomen. Deze periode kan worden opgesplitst in periodes van vijf maanden of een veelvoud ervan.
Sinds juli 2005 kunnen deze drie vormen van ouderschapsverlof met elkaar gecombineerd worden. Een maand voltijds verlof staat dan gelijk aan twee maanden halftijds verlof en vijf maanden verlof aan 1/5e.
Geen adoptie, geen recht
Als de werkneemster het kindje van haar echtgenote niet adopteert, dan heeft zij geen recht op ouderschapsverlof.
Conclusie
Er is dus nog werk aan de winkel voor de wetgever opdat vrouwelijke koppels bij de geboorte van een kind van gelijkwaardige sociale rechten zouden kunnen genieten.