Ziekteverzuim blijft maar stijgen

 (18/02/2010)
  • Historisch hoog verzuim in 2009 (2,45%)
  • Mexicaanse griep zorgt voor recordverzuim in najaar 2009
  • Geen impact winterweer op ziekteverzuim voor december 2009 en januari 2010

Antwerpen, 18 februari 2010 -Het kortdurende ziekteverzuim (ziekte van minder dan 1 maand) bereikte in 2009 een nieuwe recordhoogte. Met uitzondering van 2004, toen een daling werd vastgesteld, stijgt het ziekteverzuim nu al acht jaar op rij. Belangrijkste redenen voor het hoge verzuim in 2009 zijn griep en seizoensgebonden verkoudheden en mogelijk ook de crisis. Die heeft er namelijk toe heeft geleid dat de Belgen in 2009 harder zijn gaan werken en meer overuren hebben gedraaid.
 
Het verzuim is het hoogst in Wallonië (2,65%) en het laagst in Vlaanderen (2,41%). Verzuimkampioen is de provincie Namen met 2,96%. Het laagste verzuim werd opgetekend in West-Vlaanderen met 2,11%. Opmerkelijk is ook dat de strenge winter vooralsnog geen impact lijkt te hebben op het verzuim van december 2009 en januari 2010.
 
Zoals elk jaar onderzocht SD Worx het ziekteverzuim in België. De steekproef voor 2009 bestond uit 484.232 medewerkers van 14.592 organisaties. Het ziekteverzuimpercentage is de verhouding van het aantal ziektedagen ten opzichte van de te werken dagen. Kortdurend ziekteverzuim is afwezigheid wegens ziekte gedurende minder dan een maand.

Historische hoogte

Hoewel 43% van de Belgische organisaties in 2008 de intentie had geuit het ziekteverzuim in 2009 te willen aanpakken, is het verzuimcijfer vorig jaar naar historische hoogte gestegen. Met een gemiddeld verzuim van 2,45% ligt het kortdurend ziekteverzuim intussen al 10% hoger dan in 2002. In plaats van 5,8 dagen in 2002 waren de Belgen in 2009 gemiddeld 6,4 dagen per jaar ziek (ziekte minder dan een maand).
 

(Klik op de afbeelding om te vergroten)

Voor een deel lijkt het historisch hoge verzuimcijfer te wijten aan extra verzuim door griep en seizoensgebonden verkoudheden in zowel voor- als najaar. De verzuimpieken lopen parallel met de incidentie van griep en verkoudheden in de Grote Griepmeting. Er is ook een zichtbaar effect van de Mexicaanse griep aan te wijzen, met een recordziekteverzuim in september, oktober en november 2009. Of het hier om feitelijke gevallen van griep gaat, of om mensen met griepachtige symptomen die thuis zijn gebleven, is niet duidelijk. Daarbij kan ook het voorzorgsprincipe gespeeld hebben: uit voorzorg kunnen werkgevers deze mensen namelijk gevraagd hebben om thuis te blijven. Of ze kunnen dat op eigen initiatief hebben gedaan.
 
Toch mag toenemende stress door de recessie als verzwarende factor niet worden uitgesloten. Uit de NV België van SD Worx, een onderzoek bij 3000 Belgische werknemers, blijkt immers dat een derde van de Belgen harder is gaan werken door de recessie. Onder hen opvallend veel vrouwen (40%). Van deze groep zegt tweederde zelfs spontaan meer overuren te draaien. Van de mannen zegt 29% een tandje te hebben bijgestoken. Vaker dan vrouwen presteren zij pas extra uren als hun baas dat vraagt. Ook deze verhoogde werkdruk kan tot extra stress en hoger verzuim hebben geleid.
 
Uitzonderlijk voor 2009 is ook dat de 3%-drempel voor het eerst drie keer  werd overschreden (in januari, februari en oktober). Sinds 2005 gebeurt dat normaal gezien één keer per jaar in februari, als de seizoensgriep haar hoogtepunt bereikt. Daarnaast werden ook recordverzuimcijfers opgetekend voor de maanden januari, augustus, september, oktober en november.
 
Kortdurend ziekteverzuim België 2002-2009
 
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
januari
2,8%
2,2%
2,1%
2,4%
2,3%
2,3%
2,6%
3,1%
februari
2,8%
2,8%
2,5%
3,1%
3,0%
3,6%
3,2%
3,2%
maart
2,5%
2,6%
2,4%
2,8%
2,8%
2,7%
2,8%
2,5%
april
2,2%
2,3%
2,1%
2,3%
2,1%
2,0%
2,7%
2,1%
mei
1,8%
1,9%
1,9%
1,9%
2,0%
1,9%
2,1%
2,1%
juni
2,3%
2,0%
2,2%
2,2%
2,1%
2,4%
2,5%
2,2%
juli
1,6%
1,6%
1,5%
1,5%
1,5%
1,7%
1,7%
1,6%
augustus
1,4%
1,5%
1,5%
1,5%
1,5%
1,6%
1,6%
1,7%
september
2,3%
2,5%
2,3%
2,3%
2,4%
2,5%
2,4%
2,7%
oktober
2,6%
2,7%
2,8%
2,6%
2,7%
2,8%
2,9%
3,4%
november
2,2%
2,4%
2,0%
2,2%
2,4%
2,6%
2,4%
2,7%
december
2,0%
2,6%
2,2%
2,3%
2,2%
2,3%
2,2%
2,2%
 

Provincie Namen verzuimkampioen. Opmerkelijke daling in Limburg en West-Vlaanderen

Er zijn ook opmerkelijke regionale verschillen. Het verzuim ligt het hoogst in Wallonië (2,65%) en het laagst in Vlaanderen (2,41%). In de Vlaamse provincies lost Oost-Vlaanderen (2,57%) Limburg af als verzuimkoploper. Deze laatste provincie wist het verzuim namelijk terug te dringen van 2,59% in 2008 naar 2,41% in 2009. Het laagste verzuim van België is echter te vinden in West-Vlaamse bedrijven. Die slaagden erin hun al lage verzuim voor 2008 (2,25%) nog te laten dalen tot een scherp gemiddelde van 2,11%. Een scherp contrast met de provincie Namen, waar het verzuim in 2009 gemiddeld 2,96% bedroeg. Normaal gezien wordt de 3%-drempel maar bereikt bij een coïncidentie van ‘normaal’ verzuim met uitzonderlijke situaties zoals seizoensgriep. Een gemiddeld jaarverzuim van 2,96% is daarom abnormaal.
 

(Klik op de afbeelding om te vergroten)

Strenge winter heeft geen impact. Januari 2010: 2,45%

Niet onbelangrijk is ook dat het voorlopige verzuimcijfer voor januari 2010 zowat op het jaargemiddelde van 2009 ligt en ook gemiddeld scoort in vergelijking met andere januarimaanden. Samen met het lage gemiddelde verzuimcijfer voor december 2009 ziet het er dus niet naar uit dat het strenge winterweer tot bovengemiddelde ziekteuitval heeft geleid. Het gaat hier evenwel om voorlopige cijfers, die meestal een onderschatting zijn van het reële verzuim. Dat zou nog iets hoger kunnen uitkomen, maar de 3,1% van vorig jaar lijkt onwaarschijnlijk.

Verzuimaanpak urgent

Belgische organisaties lijken er dus maar niet in te slagen het recordverzuim terug te dringen.
Het verzuimcijfer is een goede indicator voor de algemene conditie van een organisatie. Verzuim is vooral een vorm van gedrag. De mate waarin de medewerker zich gemotiveerd en betrokken voelt, bepaalt zijn gedrag.Voor werkgevers is kortdurend ziekteverzuim de meest storende vorm van verzuim. Het loon van arbeiders en bedienden is nu eenmaal gedurende een bepaalde periode gewaarborgd en maakt zo de belangrijkste kost uit van het ziekteverzuim.
Verzuim is dan ook duur. Het kost een organisatie met 100 werknemers gemiddeld 78.500 euro. Hoewel het sterk kan verschillen van bedrijf tot bedrijf is er werk aan de winkel voor organisaties die hun verzuim niet aanpakken. ‘Het hoge verzuimcijfer wijst op het belang van een pro-actief en geïntegreerd verzuimbeleid,’ zegt Sabine Vandingenen, verzuimexpert bij SD Worx.
 
Voor meer informatie kunt u terecht bij:
Dirk Van Bastelaere, SD Worx, tel. 03/201 72 05 of 0498/94 69 52, dirk.vanbastelaere@sdworx.com
Sabine Vandingenen, SD Worx, tel. 03/201 72 11 of 0476/66 86 79, sabine.vandingenen@sdworx.com
Over SD Worx
SD Worx is een Europese HR-dienstverlener met hoofdzetel in België. De groep biedt een volledige dienstverlening rond het tewerkstellen van personeel met loonberekening en -administratie, opleiding, HR-research, sociaaljuridische, fiscale en HR consultancy, gespecialiseerde software voor personeelsdiensten en ondersteuning ter plaatse.
SD Worx biedt oplossingen op het gebied van internationale tewerkstelling in meer dan 25 landen, vanuit eigen kantoren of via kwaliteitsvolle partners. Bijna 2.000 medewerkers bedienen meer dan 40.500 klanten in de privé- en publieke sector, zowel KMO’s als grote organisaties. Met meer dan 1.180.000 loonberekeningen per maand is SD Worx de derde grootste HR-provider in Europa. De consultancyafdeling van de groep telt 400 specialisten en heeft in de verschillende HR-disciplines een toonaangevende positie.